Opinie
Democratie en politieke vernieuwing - door Hans van Mierlo
Ik zou willen dat de volgende verkiezingstrijd ging over het al of niet erkennen dat er een gevaar dreigt voor de democratie en dat deze, en de inrichting van de overheid, dringend om vernieuwing vragen. En wat mij betreft vindt kabinetsvorming op basis van dat antwoord plaats. Als de democratie echt een rol zou spelen in de volgende verkiezingen, als discussiepunt voor alle partijen in alle campagnes, dan zouden in ieder geval de burgers weer even betrokken worden bij hún systeem dat als vanzelfsprekend wordt ervaren, terwijl het dat niet is. Lees verder >>>
Op leven en dood - door Rein Zunderdorp
Het humanisme kiest voor zelfbeschikking: de mens moet zelf over het eigen levenseinde kunnen beslissen. Verdere discussies over de procedures en de inhoud van de beslissingen staan in het perspectief van het recht op uiteindelijke zelfbeschikking. Wie dat recht ontkent of bestrijdt, al dan niet op godsdienstige gronden, komt bij de volgende vragen vanzelfsprekend tot heel andere antwoorden. Discussies daarover tussen voor en tegenstanders van het zelfbeschikkingsrecht zijn weinig vruchtbaar. Lees verder >>>
Vrijzinnig-democraten zijn geen liberalen - door Menno van der Land
Vooral in liberale kringen is men nogal gecharmeerd van het idee dat vrijzinnig-democraten eigenlijk liberalen zijn. Dat is onjuist: in Nederland zijn liberalisme en vrijzinnig-democratie twee verschillende politieke tradities. Dat bewijst niet alleen de geschiedenis; het beste bewijs voor de stelling dat vrijzinnig-democraten niet tot het 'liberale huis' behoren, wordt geleverd door de partij die in Nederland het liberale gedactegoed claimt: de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. Lees verder >>>
Wees open over seks in plaats van moraliserend - door Hidde Boersma en Thijs Kleinpaste
Het grensoverschrijdend gedrag waar de ChristenUnie zo tegen te hoop loopt is een oordeel dat nooit in enige wetgeving te verpakken is. Politieke partijen zouden beter moeten weten, en zich niet moeten bemoeien met de autonomie van burgers. De politiek die een publieke moraal dicteert is al sinds de verlichting - terecht - aan verval onderhevig. Lees verder >>>
Gemanipuleerd nieuws over ontwikkelingshulp maakt open debat onmogelijk - door Menno van der Land
Ik erken de dilemma's waar journalisten mee te maken hebben, maar wil tegelijkertijd zoveel mogelijk aan de hand van objectieve feiten geïnformeerd worden. Ik vind het werk van hulpverleningsorganisaties nodig, maar voel me tegelijkertijd door hen opzettelijk gemanipuleerd. Persoonlijk vind ik dat humanitaire noodhulp moet blijven bestaan, maar dat de afgelopen decennia hebben aangetoond dat ontwikkelingshulp in Afrika niet leidt tot duurzame economische ontwikkeling. Lees verder >>>
Het recht op beledigen hoort bij een open samenleving - door Floris van den Berg
Een open samenleving is gebaseerd op tolerantie. Tolerantie betekent het accepteren - desnoods met gekromde tenen - van de opvattingen waarvoor je nu juist helemaal geen respect hebt. In een open samenleving loop je dus het risico dat je voor jouw beledigende, kwetsende of onfatsoenlijke, respectloze uitingen tegen komt. Lees verder >>>
Gun iedereen zijn eigen overtuiging - door Alexander Pechtold en Annelou van Egmond
Het is uitgesloten dat we onze rechtsstaat opofferen aan de vrijheid van godsdienst. Maar het omgekeerde mag ook niet gebeuren. Dat vraagt inspanning van beide kanten: van mensen die een geloof belijden en van mensen die dat niet (meer) doen. In Nederland is ruimte voor eindeloos veel geloven en levensopvattingen. Die mogen allemaal rekenen op respect van overheid en burgers, althans zolang ze zich houden aan de Nederlandse wetten – de Grondwet voorop. Lees verder >>>
Redelijkheid als basis voor een open samenleving - door Christophe Andrades
De open samenleving moet worden gefundeerd op rationeel denkende individuen en niet op culturele gemeenschappen. Dit betekent geenszins dat cultuur geen rol kan spelen binnen het leven van een individu, integendeel. Omdat het redelijke individu in staat is om tegelijkertijd van verschillende culturen zowel de deugdzaamheden te omarmen als om de excessen en onredelijkheden te verwerpen is hij of zij de enige hoop voor de toekomst van de open samenleving. Voor redelijke individuen is er geen enkele reden om bang te zijn van de islam of welke andere religie of levensstijl dan ook. Lees verder >>>
Rutte klem tussen moralisme en laissez-faire - door Menno van der Land
De concept-beginselverklaring die VVD-leider Mark Rutte op 28 augustus jl. heeft gepresenteerd, is een positief stuk geworden. Over een mooie toekomst vol kansen, een verhaal zo opgewekt als Rutte zelf. En daarin schuilt meteen de zwakte van het stuk: het is meer een essay dan een beginselverklaring. Het is dapper dat Rutte het voortouw durft te nemen in het debat over de koers van de VVD, maar het nu voorliggende document is meer een inkijkje in de persoonlijke drijfveren van de liberale voorman en de manier waarop hij in het leven staat, dan een uitgebalanceerd fundament voor een politieke stroming. Het valt ook niet mee om de beginselen van een politieke ideologie in een korte tekst vatten. Zoveel mensen, zoveel meningen, zeker bij liberalen. Lees verder >>>
Kabinet toont geen ambitie om economische groei duurzaam te maken - door Menno van der Land en Irina van der Sluijs
Natuurlijk moet Bos zorgen dat de Rijksbegroting op orde is. Maar wat meer visie zou politiek-Den Haag niet misstaan. Een visie gericht op duurzame economische groei op de lange termijn. Duurzaam in brede zin, redenerend vanuit de people-planet-profit-gedachte dat groei van de welvaart méér is, meer kán zijn, dan louter een toenemend bruto binnenlands product (BBP) - de waarde van dat wat we met z'n allen produceren en verdienen. Een economische ontwikkeling die naast de financieel-economisch kant van welvaartsgroei ook rekening houdt met sociale- en milieugevolgen van die groei. Lees verder >>>
Weten versus zoeken: over politiek, ethiek en religie - door Femke Halsema
Een open democratisch debat bestaat namelijk bij de gratie van het vermogen je te verplaatsen in de argumenten van een ander. Je loopt als het ware een eindje met elkaar op, om dan te besluiten samen door te lopen of af te slaan. Bij ethische superioriteit die voortkomt uit het zogenaamde 'enige en ware geloof' is er geen enkele belangstelling meer om een eindje samen op te lopen, omdat dat slechts leidt tot verdwalen. Ethische superioriteit, het geloof van het weten, draagt ook de kiem van geloofs- of gewetensdwang in zich. Omdat eenvoudig niet voorstelbaar is of invoelbaar is dat mensen tot andere ethische afwegingen zouden kunnen komen, nemen ethische keuzes ook de vorm aan van een gebod of een verbod. Euthanasie is verboden, net als abortus. Homoseksualiteit mag niet, mannen mogen vrouwen geen hand geven. Lees verder >>>
Rawls over politieke rechtvaardigheid - door Bert van den Brink
Conflicten in een pluralistische samenleving hoeven mensen niet per se te verdelen. Als de wil te komen tot sociale coöperatie tussen redelijke burgers voorop staat, is het ontbreken van een sterke consensus over grondwaarden - om nog maar te zwijgen van een Leitkultur - onproblematisch. Pluralisme en politiek conflict tussen redelijke burgers kan verbindend werken. De wil tot publieke redelijkheid - tot articulatie van eigen publieke gezichtspunten vanuit de wil die waar nodig te laten corrigeren door anderen - is de voornaamste deugd van burgers van een liberaal-democratische samenleving. Lees verder >>>
Vrijzinnige politiek: gemeenschapszin zonder knellend moralisme - door Hans Alma
Wikipedia geeft drie duidingen van de term vrijzinnigheid: vrijzinnigheid als het tegenovergestelde van een rechtzinnige of orthodoxe manier van omgaan met een bepaalde ideologie of stroming; vrijzinnigheid als afstand nemen van de dogma's van het meer traditionele christendom, variërend van kerkelijke rekkelijkheid tot agnosticisme of atheïsme; en vrijzinnigheid als een liberaal principe van vrijheid van denken, zich manifesterend in vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid etc. Deze drie specificeringen van het begrip sluiten elkaar geenszins uit: je kunt als vrijzinnig sociaal-democraat tot een vrijzinnigprotestantse kerk behoren, en je samen met politici uit andere partijen inzetten voor het liberale principe van vrijheid van denken. Daarin schuilt misschien het lastige van dit begrip: wie vrijzinnig is, maakt zich wat ongrijpbaar; hij of zij is niet zo gemakkelijk te identificeren of te positioneren. Lees verder >>>
Een vrijzinnig Europa? - door Dylan van Rijsbergen
De Europese commissie stelde recentelijk voor om de drug 1-benzyl piperazine in alle lidstaten strafbaar te stellen. Dat zou dan de eerste keer zijn dat 'Europa' zich met het drugsbeleid in de afzonderlijke lidstaten bemoeit. Vanuit vrijzinnig opzicht is dat onwenselijk. Nederland is nog steeds (ondanks de conservatieve tegenbeweging van de laatste jaren) uniek en vooruitstrevend in zijn drugsbeleid. De rest van Europa loopt daarin achter. Aanpassen aan gezamenlijke Europese wetgeving is dus een stap terug. De toenemende macht van de commissie vormt in dit opzicht een bedreiging voor de vrijzinnige uitgangspunten waarom ons land –nog steeds- bekend staat. Lees verder >>>
Tijd voor partijvernieuwing - door Menno van der Land
Ik acht de tijd rijp voor het bijeen brengen van de sociaal-liberalen van D66, de links-liberalen die het in de VVD steeds moeilijker hebben, de vrijzinnigen binnen GroenLinks die zich in hun partij aan de zijlijn voelen staan en de sociaal-individualisten binnen de PvdA die gruwen van de collectivistische koers die hun partij vaart. Het is tijd om het vrijzinnig-democratisch gedachtegoed waar zij, en een grote groep kiezers die nu geen lid is van een politieke partij, zich toe aangetrokken voelen, een brede basis te geven in een nieuwe politieke beweging. Op die manier kunnen we mensen bijeen te brengen die nu van elkaar gescheiden zijn, niet op grond van bestaande belangen of loyaliteiten, maar op grond van een gedeelde visie op de samenleving. En laat iedereen dan maar een nieuwe keuze maken: voor een rechts-populistische beweging onder leiding van Rita Verdonk, voor een echt links geluid in de vorm van de SP of voor de gulden middenweg die de vrijzinnig-democratische beweging heet. Lees verder >>>
Christelijke onverdraagzaamheid treft winkelende burger - door Rein Zunderdorp
Het zou allemaal wel meevallen met de betutteling van het christen-linkse kabinet. De Christen Unie zou er niet op uit zijn minderheidsstandpunten op te dringen aan de niet orthodoxe meerderheid. Nu kent ons land een aantal wetten die gezien kunnen worden als een praktische pacificatie van principiële meningsverschillen tussen orthodoxe christenen en de gematigde en libertaire groepen 'van alle gezindten' die de meerderheid vormen. Dit is het geval bij diepingrijpende zaken zoals abortus en euthanasie. Maar nu ook bij veel eenvoudiger kwesties als de winkelsluiting. Ook hier gaat het uiteindelijk om de vrije keuze van autonome burgers, nl. om op zondag inkopen te kunnen doen, tegenover orthodoxe dogma's over een door God verordende collectieve rustdag. Lees verder >>>
Vrijheid en veiligheid sluiten elkaar niet uit - door Sophie in 't Veld
De laatste jaren hebben overheden, vooral de Amerikaanse, een onstilbare honger ontwikkeld naar allerlei soorten persoonsgegevens die ze kunnen gebruiken in de strijd tegen terroristen en zware criminelen. Adressen, bankrekening- en creditcardgegevens, telecommunicatie zoals belhistorie, sms- en e-mailgegevens, reisgegevens, gegevens over gedrag en contacten, autoregistratie en zelfs medische gegevens en informatie over ons seksleven. Dat dergelijke informatie nuttig kan zijn in de strijd tegen schurken zal geen zinnig mens bestrijden. En de publieke opinie lijkt politici te steunen in deze verzamelwoede. Onder het mom van 'als je niets te verbergen hebt, hoef je ook niet te vrezen', accepteren mensen steeds verder gaande inbreuk op hun privacy. Echter indien het verzamelen en uitwisselen van deze persoonsgegevens niet onder strakke voorwaarden gebeurt, verliezen we veel meer dan alleen onze privacy! Lees verder >>>
De nieuwe betutteling staat haaks op het liberale karakter van Nederland - door Paul Frissen
Er is een politiek klimaat gegroeid dat afwijkt van het relatief liberale karakter dat de Nederlandse staat altijd heeft gekenmerkt. De verzuilde staat wist maar al te goed dat hij op afstand moest blijven. Zo hebben we de burgeroorlog voorkomen in dit land van minderheden. Nu moet de staat meer interveniëren in gedrag en gezindheid van de burgers. En dat terwijl we meer dan ooit een land van minderheden zijn. Een indrukwekkende lijst van geboden en verboden vormen de beleidsvoornemens op allerlei terreinen: gezondheid, milieu, opvoeding, integratie. Ongewenst gedrag moet worden bestreden, maar liever voorkomen. Preventie is een politieke hit. Om dat ongewenste gedrag te voorkomen moet de gezindheid van de burger worden aangepakt. We moeten de zonde voorkomen door het zondebesef te versterken en zondige verlangens te onderdrukken. Met de beste bedoelingen uiteraard: bescherming van zwakkeren, ondersteuning van kansarmen, emancipatie van ongeëmancipeerden. Voor hun eigen bestwil natuurlijk. Lees verder >>>
De historische betekenis van de Fortuyn-revolte - door Wim Couwenberg
De sluimerende crisis van onze representatieve democratie die tijdens de Fortuyn-revolte nog sterker dan voorheen aan het licht kwam, duurt nog onverminderd voort, al probeert het nieuwe kabinet daar wat aan te doen door in de eerste honderd dagen zijn oor te luister te leggen bij voornamelijk georganiseerd Nederland. Maar de gevestigde politiek weigert nog altijd onze democratie meer representatief te maken, bijvoorbeeld door onze gezagsdragers direct te laten kiezen en via referenda het volk meer bij grote kwesties die ons allen aangaan te betrekken. Lees verder >>>
Nederlandse traditie is niet joods-christelijk, maar seculier en vrijzinnig - door Boris v.d. Ham
Niet religie is wat we delen - er zijn immers miljoenen humanisten en atheïsten in Nederland - maar onze grondwettelijke vrijheden. Het sublieme aan de vrijheid van meningsuiting, de gelijkheid van man en vrouw, en de vrijheid van godsdienst is dat ze voor iedereen gelden. Anders dan religieuze wetten, sluiten de grondrechten niemand uit. Onze Grondwet zorgt ervoor dat mensen met verschillende achtergronden zich vrij kunnen ontplooien in Nederland, ongeacht hun religie, sekse, seksuele voorkeur of godsdienst. De traditie waar Nederland echt trots op moet zijn is daarom niet zozeer niet Joods-christelijk, maar de liberale, vrijzinnige traditie. Die heeft er voor gezorgd dat er een grote mate van vrijheid is voor verschillende religies in dit land, maar ook voor hen die voor een andere levensovertuiging kiezen of ze met kritiek bestoken. Lees verder >>>
De prijs van immigratie, of: de uitdaging van etnische diversiteit - door Robert Putnam
De etnische diversiteit zal in vrijwel alle moderne samenlevingen in de komende decennia aanzienlijk toenemen, voor een deel door immigratie. Groei van immigratie en diversiteit is niet alleen onvermijdelijk, maar op langere termijn ook wenselijk. Alles bij elkaar is etnische diversiteit een belangrijk pluspunt, zoals de geschiedenis van mijn eigen land, de Verenigde Staten, laat zien. Op de korte en middellange termijn stellen immigratie en etnische diversiteit de sociale solidariteit op de proef en vormen zij een rem op het sociale kapitaal. Op de middellange en langere termijn roepen succesvolle immigratielanden nieuwe vormen van sociale solidariteit in het leven en dempen ze de negatieve effecten van diversiteit door nieuwere, meeromvattende identiteiten te construeren. De belangrijkste taak voor moderne, diverser wordende samenlevingen is daarom een nieuw, breder ‘wij’-gevoel te scheppen. Lees verder >>>
Kabinet heeft geen antwoord op de grote vragen van deze tijd - door Godfried Engbersen
De magere oogst van 100 dagen laat vooral zien dat Nederland een ideocratie dreigt te worden, een politiek stelsel waarin niet zozeer politieke ideologieën richtinggevend zijn, maar ideeën van burgers, of beter gezegd ideetjes van burgers. Wie het weet mag het zeggen. De politiek is een ideeënbus geworden. In het beleidsprogramma staan talloze van die ideetjes onder de rubriek ‘mijn idee’ vermeld. Het belangrijkste verwijt dat men het huidige kabinet moet maken is dat men niet de confrontatie met burgers is aangegaan, maar vooral een vrijblijvend gesprek. Dat is een nieuw aspect van het individualiseringsproces zoals zich dat in de politiek afspeelt. Hoewel de honderddagentocht vooral een communicatiestrategie was om draagvlak te krijgen voor te nemen maatregelen, is het illustratief voor de onzekerheid in de politiek om zelfstandig politieke antwoorden te formuleren. De politiek staat met zijn mond vol tanden en heeft geen grote antwoorden op de grote vraagstukken van vandaag. Lees verder >>>
Hoe doorbreken we de wij-zij-tegenstelling? - door Menno van der Land
De nieuwe minister voor integratie, Ella Vogelaar, wil af van het wij-zij-denken in Nederland. Ze wil verzoenen, niet polariseren. Vogelaar slaat daarmee een heel andere toon aan dan haar voorgangster, Rita Verdonk. Dat is hard nodig, want de spanning in de Nederlandse samenleving is de afgelopen jaren eerder toegenomen dan afgenomen. Vorig jaar bleek uit internationaal vergelijkend onderzoek dat Nederlanders zeer negatief staan tegenover landgenoten met een moslimachtergrond, veel negatiever dan de bevolking van andere westerse landen. Kort daarna publiceerde TNS-NIPO de resultaten van een opiniepeiling, waaruit bleek dat Nederlanders een steeds sterkere afkeer krijgen van ambtenaren die islamitische kleding, zoals een hoofddoek, dragen. Lees verder >>>
Vrijzinnig humanisme: een voortdurend streven - door Bart Ameye
Lees verder >>>
Reguleer de teelt, handel en consumptie van softdrugs - door Gerd Leers
Lees verder >>>
Pleidooi voor maatschappelijk verantwoord aandeelhouderschap - door Peter Blom
Lees verder >>>
Zwicht niet voor censuur - door Herman Vuijsje
Tegenwoordig mag je in Nederland bijna alles zeggen en schrijven. Ik denk dat we in ons land nooit een vrijer debatklimaat hebben gekend dan nu. Misschien zijn we daar al zo aan gewend geraakt dat we geen oog hebben voor de bedreigingen. Dit keer komen die bedreigingen niet voort uit politiek-correcte zelfcensuur, maar uit censuur die wordt afgedwongen door nationalistische en religieuze zeloten. Lees verder >>>